1. Luật Dữ liệu số 60/2024/QH15 ngày 30/11/2024 (“Luật Dữ liệu 2024”)
Luật Dữ liệu 2024, được Quốc hội thông qua và có hiệu lực từ ngày 01/07/2025, đã thiết lập một hành lang pháp lý hiện đại, khơi thông tiềm năng to lớn của dữ liệu và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của công dân trong công cuộc chuyển đổi số bền vững, với một số điểm nổi bật.
Theo đó, Luật Dữ liệu 2024 áp dụng cho cả cơ quan, tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước trực tiếp tham gia hoặc có liên quan đến hoạt động dữ liệu số tại Việt Nam. [1]
Luật cũng xác định, quyền của chủ sở hữu đối với dữ liệu là “quyền tài sản” [2] và nghiêm cấm các hành vi lợi dụng việc xử lý dữ liệu, quản trị dữ liệu xâm phạm đến lợi ích quốc gia, dân tộc, an toàn xã hội, quyền lợi của tổ chức, cá nhân; nghiêm cấm việc chiếm đoạt, phá hoại, giả mạo, làm sai lệch, cung cấp thông tin dữ liệu trái quy định hoặc không tuân thủ nghĩa vụ cung cấp dữ liệu. [3]
Bên cạnh đó, việc đưa ra quy định về các vấn đề liên quan đến Trung tâm Dữ liệu và Cơ sở dữ liệu tổng hợp quốc gia, [4] đồng thời cho phép các chủ thể khai thác dữ liệu mở từ Cơ sở dữ liệu quốc gia là một điểm mới thể hiện rõ chiến lược phát triển kinh tế – xã hội. [5] Theo đó, Cơ sở dữ liệu tổng hợp quốc gia sẽ là trung tâm cầu nối cho các cơ sở dữ liệu khác nhằm đảm bảo tính thống nhất.
Các sản phẩm, dịch vụ về dữ liệu gồm bốn nhóm cốt lõi: (i) Trung gian dữ liệu; (ii) Phân tích, tổng hợp dữ liệu; (iii) Xác thực điện tử; và (iv) Sàn dữ liệu; [6] được xây dựng dựa trên cơ sở hỗ trợ người dùng một cách hiệu quả mà vẫn đáp ứng mục đích thương mại, nhằm tạo ra thị trường dữ liệu an toàn, minh bạch hơn trong nền kinh tế – xã hội được vận hành bởi dữ liệu trong tương lai gần.
2. Nghị định số 70/2025/NĐ-CP (“Nghị định 70”) ngày 20/03/2025 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 123/2020/NĐ-CP ngày 19/10/2020 của Chính phủ quy định về hóa đơn, chứng từ
Với mục tiêu thúc đẩy quá trình số hóa trong công tác thu ngân sách nhà nước, Nghị định 70 được Chính phủ thông qua và có hiệu lực từ ngày 01/06/2025, với những nội dung chính sau đây:
Mở rộng đối tượng áp dụng: Bổ sung đối tượng chịu quản lý là nhà cung cấp ở nước ngoài không có cơ sở thường trú tại Việt Nam có hoạt động kinh doanh thương mại điện tử (“TMĐT”), nền tảng số, tự nguyện sử dụng hóa đơn điện tử (“HĐĐT”).[7]
Về loại hóa đơn: Bổ sung hóa đơn TMĐT áp dụng cho tổ chức, cá nhân xuất khẩu hàng hóa, dịch vụ, đáp ứng điều kiện truyền dữ liệu điện tử tới cơ quan thuế.[8]
Về thời điểm lập hóa đơn: Bãi bỏ cơ chế lập hóa đơn tổng cuối ngày/tháng cho các dịch vụ đặc thù như: ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm, điện lực, ví điện tử…; thay vào đó, việc lập hóa đơn được thực hiện vào thời điểm hoàn thành việc cung cấp dịch vụ, hoặc tại kỳ hạn, thời điểm thu lãi. [9] Ngoài ra, Nghị định 70 cũng bổ sung quy định chi tiết về thời điểm lập hóa đơn đối với một số lĩnh vực đặc thù như kinh doanh vận tải hành khách bằng xe taxi có sử dụng phần mềm tính tiền, xuất khẩu hàng hóa (kể cả gia công xuất khẩu), kinh doanh bảo hiểm… [10]
Về nội dung của hóa đơn: Bổ sung thêm các thông tin như: (i) người mua: số định danh cá nhân hoặc mã số đơn vị có quan hệ với ngân sách; (ii) tên hàng hóa, dịch vụ: thông tin hành trình (kinh doanh vận tải), tên, địa chỉ, mã số thuế hoặc số định danh người gửi (vận tải số và TMĐT). [11]
Về cấp hoá đơn và kê khai xác định nghĩa vụ thuế: Bổ sung hai trường hợp được cấp HĐĐT có mã của cơ quan thuế theo từng lần phát sinh là: (i) doanh nghiệp đang làm thủ tục phá sản nhưng vẫn kinh doanh dưới sự giám sát của Tòa án; và (ii) doanh nghiệp, tổ chức, hộ, cá nhân đang trong thời gian giải trình hoặc bổ sung tài liệu ngừng sử dụng HĐĐT.[12] Đặc biệt, Nghị định 70 quy định rõ, nộp thuế khi cấp hóa đơn từng lần phát sinh phải kê khai và nộp thuế.
Đáng chú ý, Nghị định 70 bổ sung một số đối tượng bắt buộc sử dụng HĐĐT khởi tạo từ máy tính tiền: hộ/cá nhân có doanh thu từ một tỷ đồng/năm trở lên; doanh nghiệp bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ, trong đó có cung cấp trực tiếp đến người dùng (trung tâm thương mại, siêu thị, ăn uống,…). [13]
Ngoài ra, Nghị định 70 đã bãi bỏ cơ chế hủy HĐĐT lập sai. Theo đó, phải thực hiện điều chỉnh/thay thế HĐĐT đã lập sai trên cơ sở thỏa thuận bằng văn bản giữa người bán và người mua.[14]
3. Nghị định số 69/2025/NĐ-CP (“Nghị định 69”) ngày 18/03/2025 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 01/2014/NĐ-CP ngày 03/01/2014 của Chính phủ về việc nhà đầu tư nước ngoài (“NĐTNN”) mua cổ phần của tổ chức tín dụng (“TCTD”) Việt Nam
Nghị định 69 được thông qua và có hiệu lực từ ngày 19/05/2025 với những quy định mới chặt chẽ hơn về tái cấu trúc TCTD yếu kém hoặc bắt buộc chuyển giao có sự tham gia của NĐTNN, cụ thể:
Thứ nhất, điều chỉnh tiêu chí xác định cá nhân và tổ chức nước ngoài. Theo đó, “cá nhân nước ngoài” được xác định trên cơ sở “mang quốc tịch nước ngoài”; còn “tổ chức nước ngoài” được xác định qua 02 (hai) tiêu chí: (i) là tổ chức được thành lập theo quy định pháp luật của nước ngoài; và (ii) trực tiếp thực hiện hoạt động đầu tư, kinh doanh tại Việt Nam. [15]
Thứ hai, Nghị định 69 lần đầu tiên quy định cụ thể các tiêu chí để xác định TCTD thuộc diện yếu kém hoặc gặp khó khăn nhằm tăng tính minh bạch và khách quan liên quan đến các đối tượng này. [16]
Thứ ba, giới hạn loại cổ phiếu quỹ được mua của NĐTNN: chỉ được quyền mua lại các cổ phiếu quỹ mà TCTD đã mua trước ngày 01/01/2021.[17] Đồng thời, Nghị định 69 đặt ra tỷ lệ sở hữu cổ phần tối đa đối với NĐTNN tại TCTD Việt Nam và nghĩa vụ xử lý nếu vượt mức trần. [18]
4. Nghị định số 82/2025/NĐ-CP ngày 02/04/2025 gia hạn thời hạn nộp thuế giá trị gia tăng (“GTGT”), thuế thu nhập doanh nghiệp (“TNDN”), thuế thu nhập cá nhân (“TNCN”) và tiền thuê đất trong năm 2025 (“Nghị định 82”)
Nghị định 82 được thông qua và có hiệu lực từ ngày 02/04/2025 gia hạn thời hạn nộp thuế GTGT, TNDN, TNCN và tiền thuê đất đối với các chủ thể hoạt động trong những lĩnh vực được ưu tiên hỗ trợ như lâm nghiệp, thủy sản, xây dựng, giáo dục, bất động sản… với thời gian gia hạn cụ thể tùy thuộc vào từng loại thuế, phí áp dụng.[19] Theo đó, người dân và doanh nghiệp cần lưu ý nộp văn bản đề nghị gia hạn cho cơ quan thuế quản lý trực tiếp chậm nhất vào ngày 30/05/2025 để hưởng chính sách. [20]
So với Nghị định số 64/2024/NĐ-CP áp dụng cho năm 2024, Nghị định 82 thể hiện mức độ hỗ trợ mạnh mẽ hơn, không chỉ kế thừa cơ chế gia hạn thuế và tiền thuê đất, mà còn mở rộng thời gian gia hạn, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc duy trì và phục hồi hoạt động sản xuất, kinh doanh.
5. Nghị định số 87/2025/NĐ-CP ngày 11/04/2025 quy định việc giảm tiền thuê đất 2024 (“Nghị định 87”)
Nghị định 87 được thông qua và chính thức có hiệu lực từ 11/04/2025, mang đến chính sách giảm 30% (ba mươi phần trăm) tiền thuê đất phải nộp của năm 2024 cho người sử dụng đất. [21]
Đối tượng áp dụng là các tổ chức, hộ gia đình, cá nhân được Nhà nước cho thuê đất trực tiếp theo quyết định, hợp đồng, hoặc giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (theo hình thức trả tiền thuê đất hằng năm). Đặc biệt, ngay cả trong trường hợp đến thời điểm nộp hồ sơ, người sử dụng đất mới hoàn tất thủ tục pháp lý về đất đai thì vẫn được hưởng chính sách giảm này. [22] Theo đó, người sử dụng đất cần nộp hồ sơ đề nghị cho cơ quan có thẩm quyền trước ngày 01/08/2025 để được hưởng chính sách.[23]
6. Thông tư số 19/2025/TT-BTC ngày 05/05/2025 quy định việc đăng ký công ty đại chúng, hủy tư cách công ty đại chúng, báo cáo về vốn điều lệ đã góp được kiểm toán (“Thông tư 19”)
Thông tư 19 có hiệu lực từ ngày 05/05/2025 hướng dẫn các vấn đề liên quan đến công ty đại chúng với một số điểm đáng chú ý như sau.
Thứ nhất, Thông tư 19 cụ thể hóa quy định về hủy tư cách công ty đại chúng do không còn đạt điều kiện, cụ thể: công ty đã niêm yết hoặc đăng ký giao dịch trước ngày 01/01/2021 nhưng đến ngày 01/01/2026 vẫn không đáp ứng điều kiện công ty đại chúng theo Luật Chứng khoán sẽ bị hủy tư cách.[24]
Thứ hai, bổ sung quy định công ty đại chúng có trách nhiệm công bố thông tin bất thường về việc không còn đáp ứng một trong các điều kiện để được xem là công ty đại chúng. [25]
Ngoài ra, Thông tư 19 yêu cầu doanh nghiệp phải nộp kèm báo cáo vốn điều lệ trong hồ sơ đăng ký công ty đại chúng,[26] với thời kỳ lập của báo cáo tối thiểu 10 năm tính đến thời điểm đăng ký chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng, thời điểm đăng ký công ty đại chúng; trường hợp hoạt động dưới 10 năm thì thời kỳ lập báo cáo là từ thời điểm thành lập. [27] Quy định này được đặt ra nhằm đảm bảo công ty có năng lực tài chính đủ mạnh để niêm yết và huy động vốn trên thị trường chứng khoán. [28]
[1] Điều 2 Luật Dữ liệu 2024
[2] Khoản 14, 15 Điều 3 Luật Dữ liệu 2024
[3] Điều 10 Luật Dữ liệu 2024
[4] Điều 30 – 34 Luật Dữ liệu 2024
[5] Khoản 3 Điều 35 Luật Dữ liệu 2024
[6] Điều 39 – 42 Luật Dữ liệu 2024
[7] Khoản 1, Điểm a Khoản 5 Điều 1 Nghị định 70
[8] Điểm c Khoản 5 Điều 1 Nghị định 70
[9] Điểm b Khoản 6 Điều 1 Nghị định 70
[10] Khoản 6 Điều 1 Nghị định 70
[11] Khoản 7 Điều 1 Nghị định 70
[12] Điểm a Khoản 10 Điều 1 Nghị định 70
[13] Khoản 8 Điều 1 Nghị định 70
[14] Khoản 13 Điều 1 Nghị định 70
[15] Khoản 2 Điều 1 Nghị định 69
[16] Khoản 3 Điều 1 Nghị định 69
[17] Khoản 4 Điều 1 Nghị định 69
[18] Khoản 5, 6, 7 và 11 Điều 1 Nghị định 69
[19] Điều 3, Điều 4 Nghị định 82
[20] Khoản 2 Điều 5 Nghị định 82
[21] Điều 3 Nghị định 87
[22] Khoản 1 Điều 2 Nghị định 87
[23] Khoản 1 Điều 5 Nghị định 87
[24] Điều 13 Thông tư 19
[25] Điểm a Khoản 1 Điều 8 Thông tư 19
[26] Khoản 1 Điều 6 Thông tư 19
[27] Khoản 1 Điều 4 Thông tư 19
[28] Điểm a Khoản 1 Điều 32 Luật Chứng khoán 2019 (được sửa đổi, bổ sung bởi Điểm a Khoản 11 Điều 1 Luật số 56/2024/QH15)
